Μπερτομέου: «Το NBA Europe δεν μου φαίνεται ιδιαίτερα εφικτό» – Η κορεσμένη αγορά και ο μεγάλος κίνδυνος

Ο Τζόρντι Μπερτομέου κατέθεσε τη δική του, ιδιαίτερα αναλυτική οπτική για το σημείο στο οποίο βρίσκεται το ευρωπαϊκό μπάσκετ και, κυρίως, για την κατεύθυνση προς την οποία μπορεί να κινηθεί τα επόμενα χρόνια.

Ο άνθρωπος που βρέθηκε για περισσότερες από δύο δεκαετίες στην ηγεσία της EuroLeague και προηγουμένως πέρασε 17 χρόνια στην ACB μίλησε στο European Basketball Advisory Group για το NBA Europe, την είσοδο εξωτερικών επενδυτών, τις αποτιμήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων που συζητούνται για νέα projects, την επέκταση σε αγορές όπως η Μεγάλη Βρετανία και τις εμπορικές δυνατότητες που εξακολουθεί να έχει το ευρωπαϊκό μπάσκετ.

Παράλληλα, γύρισε τον χρόνο πίσω στην ίδρυση της EuroLeague, εξήγησε τη φιλοσοφία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το μοντέλο των συλλόγων-μετόχων και αναφέρθηκε στις αδυναμίες που, κατά την άποψή του, εξακολουθούν να περιορίζουν την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών κλαμπ.

«Η EuroLeague δημιουργήθηκε γιατί οι διεθνείς διοργανώσεις είχαν μείνει στάσιμες»

Ο Μπερτομέου ξεκίνησε από τις συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία της EuroLeague το 2000, υποστηρίζοντας ότι το τότε μοντέλο είχε φτάσει σε τέλμα.

«Ήταν ξεκάθαρο ότι οι διεθνείς διοργανώσεις συλλόγων είχαν μείνει στάσιμες. Δεν αναπτύσσονταν από καμία οπτική ή με βάση κανέναν από τους δείκτες που θέλαμε να βλέπουμε. Η FIBA προσπάθησε, αλλά χωρίς να υπολογίζει τους συλλόγους, διότι αυτή ήταν η κουλτούρα διοίκησής της εκείνη την εποχή».

Όπως εξήγησε, η βασική ιδέα ήταν ότι η αλλαγή έπρεπε να προέλθει από τους ίδιους τους συλλόγους.

«Οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή έπρεπε να προέλθει από τους συλλόγους. Προσπαθήσαμε να το κάνουμε με τη FIBA, αλλά όταν αυτό δεν ήταν δυνατό, το κάναμε μόνοι μας, υπό την ηγεσία της ACB».

Και συνόψισε την αρχική φιλοσοφία της διοργάνωσης:

«Το όραμα ήταν να βελτιώσουμε το προϊόν, να αυξήσουμε τη βάση των φιλάθλων του μπάσκετ και, μέσω αυτού, να βελτιώσουμε την οικονομία. Αλλά υπό τη διοίκηση των συλλόγων, όχι τρίτων. Οι σύλλογοι είναι τελικά υπεύθυνοι για το οικονομικό αποτέλεσμα. Επομένως, το να βρίσκονται η απόφαση και η ευθύνη στα ίδια χέρια ήταν το λογικό και απαραίτητο βήμα».

«Οι σύλλογοι πρέπει να αισθάνονται ότι το προϊόν τούς ανήκει»

Για το μοντέλο στο οποίο οι κορυφαίοι σύλλογοι έγιναν ταυτόχρονα μέτοχοι της EuroLeague, ο πρώην CEO της διοργάνωσης στάθηκε στην ανάγκη να υπερισχύει το συλλογικό συμφέρον.

«Η ιδέα πάνω στην οποία βασίζεται μια λίγκα είναι η διαχείριση ενός συλλογικού συμφέροντος. Οι σύλλογοι πρέπει να αισθάνονται ότι το προϊόν τούς ανήκει. Μόνο με αυτόν τον τρόπο δεσμεύονται για τη βελτίωσή του και μπορούν να εγκαταλείψουν ατομικά συμφέροντα προς όφελος του συνόλου, όπως συνέβη με την κεντρική εμπορική διαχείριση των δικαιωμάτων».

Ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή τη μετάβαση ως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών.

«Η μεσομακροπρόθεσμη οπτική του συνόλου έναντι της βραχυπρόθεσμης ατομικής οπτικής ήταν η σημαντικότερη πολιτισμική βελτίωση στο ευρωπαϊκό μπάσκετ τα τελευταία 50 χρόνια».

Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι υπήρχε ένα πεδίο στο οποίο η συναίνεση ήταν εξαιρετικά δύσκολη:

«Αν έπρεπε να επιλέξω ένα ζήτημα στο οποίο ήταν δυσκολότερο να υπάρξει συλλογική απόφαση, αυτό θα ήταν ο δημοσιονομικός και οικονομικός έλεγχος των συλλόγων. Και νομίζω ότι πρόσφατα είδαμε πως ακόμη και σήμερα παραμένει μια σημαντική δυσκολία».

«Χρειαζόμαστε ταλέντο και εκτός παρκέ»

Μεγάλο μέρος της κριτικής του Μπερτομέου αφορά την επαγγελματική και εμπορική οργάνωση των ευρωπαϊκών συλλόγων.

«Το να πείσουμε τους συλλόγους ότι ο μη αγωνιστικός τομέας πρέπει να είναι εξίσου σημαντικός ή ακόμη σημαντικότερος από τον αγωνιστικό δεν ήταν εύκολη υπόθεση».

Παρότι αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει γίνει, θεωρεί ότι υπάρχει ακόμη σημαντική απόσταση να καλυφθεί.

«Καταφέραμε να περάσουμε από μια κατάσταση όπου το μη αγωνιστικό προσωπικό περιοριζόταν σε δύο ή τρία άτομα που πουλούσαν εισιτήρια, έψαχναν χορηγούς και έγραφαν δελτία Τύπου, στη σημερινή κατάσταση, όπου οι επιχειρηματικές δομές, χωρίς να είναι ιδανικές, είναι πολύ περισσότερο ανεπτυγμένες και εξελιγμένες».

Το μεγάλο κενό, κατά τον ίδιο, βρίσκεται στην τεχνολογία και στην αξιοποίηση των δεδομένων.

«Η ανεπαρκής χρήση της τεχνολογίας για τη βελτίωση της διοίκησης εξακολουθεί να αποτελεί ξεκάθαρη αδυναμία. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι ο ψηφιακός τομέας είναι το εμπορικό asset από το οποίο θα προκύψουν τα μεγαλύτερα έσοδα στο μέλλον».

«Το περιθώριο ανάπτυξης είναι τεράστιο»

Παρά τις αδυναμίες, ο Μπερτομέου εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις οικονομικές προοπτικές του ευρωπαϊκού μπάσκετ.

«Χωρίς αμφιβολία, το περιθώριο ανάπτυξης είναι τεράστιο. Λογικά, το κλειδί βρίσκεται στην κατανάλωση. Είναι απαραίτητο η EuroLeague να συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα στην προστασία του προϊόντος, της διοργάνωσης».

Για τον ίδιο, το λάθος θα ήταν η αναζήτηση άμεσου κέρδους εις βάρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής.

«Είναι θεμελιώδες να σκεφτόμαστε μεσομακροπρόθεσμα, να κάνουμε επενδύσεις και να παίρνουμε αποφάσεις που θα διευκολύνουν την αύξηση της δημοτικότητας του μπάσκετ, ιδιαίτερα σε αγορές που παραδοσιακά δεν θεωρούνται μπασκετικές, αλλά είναι πολύ ισχυρές δημογραφικά και οικονομικά. Η βιασύνη δεν θα βοηθούσε στην επίτευξη αυτού του στόχου».

Και επανήλθε στην ανάγκη επαγγελματικής στελέχωσης:

«Πρέπει να επιμείνουμε στην επαγγελματοποίηση των συλλόγων. Μια ολοένα και πιο εξελιγμένη επιχείρηση απαιτεί να είσαι ενημερωμένος και να μη φοβάσαι την αλλαγή. Χρειαζόμαστε ταλέντο εκτός παρκέ».

Τα γήπεδα, τα έσοδα και τα νέα franchises

Ο Μπερτομέου θεωρεί ότι η μετάβαση σε μεγαλύτερες αρένες ήταν μόνο το πρώτο βήμα.

«Μία από τις καλύτερες αποφάσεις που πήρε η EuroLeague ήταν η μετάβαση σε γήπεδα 10.000 θεατών. Τώρα πρέπει να πάμε ακόμη παραπέρα, όχι μόνο όσον αφορά τη χωρητικότητα, αλλά και την ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρεται στον φίλαθλο και τις τεράστιες δυνατότητες monetization που προσφέρει η ημέρα του αγώνα στους συλλόγους».

«Χωρίς αμφιβολία, το sponsorship και το DTC είναι τομείς στους οποίους υπάρχει μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης, ενώ όσον αφορά τα media rights, οι δυνατότητες ανάπτυξης πιθανότατα συνδέονται με νέα formats διοργανώσεων».

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στα νέα franchise:

«Ένα ζήτημα καθοριστικής σημασίας θα είναι η επέκταση και η παραχώρηση νέων franchises. Πρέπει να γίνει η σωστή επιλογή αγορών, η σωστή επιλογή συλλόγων και να δοθεί μεγάλη προσοχή στην ιδιοκτησία και τη διακυβέρνησή τους».

«Οι ιδιοκτήτες πρέπει να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένοι με το μακροπρόθεσμο στρατηγικό όραμα της EuroLeague. Οι νέοι σύλλογοι πρέπει να λειτουργήσουν ως μοχλοί για την επέκταση της βάσης των φιλάθλων και την αύξηση των εσόδων».

«Η Ιταλία δεν έχει πλέον το βάρος που είχε»

Στη συζήτηση για την επέκταση της EuroLeague, ο Μπερτομέου έκανε ειδική αναφορά σε Γαλλία, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία και Ιταλία.

«Έχει σημειωθεί πρόοδος στη Γαλλία και τη Γερμανία, αλλά όχι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ούτε στις σκανδιναβικές χώρες. Και η Ιταλία δεν έχει το βάρος που είχε πάντοτε στο ευρωπαϊκό μπάσκετ».

Για τη βρετανική αγορά εξήγησε:

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μια πολύ κορεσμένη αγορά και απαιτεί μια ad hoc στρατηγική, με ξεκάθαρο μεσομακροπρόθεσμο όραμα και ένα πλάνο δράσης και επενδύσεων που θα τοποθετήσει την EuroLeague μέσα στην προσφορά ψυχαγωγίας για το βρετανικό κοινό».

Παράλληλα, υπογράμμισε την αξία των μεγάλων ποδοσφαιρικών brands:

«Είναι προφανές ότι τα ισχυρότερα brands στον αθλητισμό ωφελούν το μπάσκετ όταν καταφέρνουμε να τα εντάξουμε. Η Μπάγερν Μονάχου αποτελεί ξεκάθαρο παράδειγμα του πώς αυτό βοηθά στην ανάπτυξη του μπάσκετ στη Γερμανία. Όπως προηγουμένως συνέβη με τη Φενέρμπαχτσε στην Τουρκία».

«Σήμερα μιλάμε ακόμη και για ιδιοκτησία της ίδιας της λίγκας»

Ο Μπερτομέου βλέπει μια θεμελιώδη διαφορά ανάμεσα στις συζητήσεις με επενδυτές που γίνονταν επί των ημερών του και σε όσα συμβαίνουν σήμερα.

«Το σημερινό σκηνικό είναι ριζικά διαφορετικό από εκείνο που υπήρχε στις αρχές της δεκαετίας. Τότε αναζητούνταν οικονομικοί πόροι, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο θα δομούνταν, με στόχο τη βελτίωση ενός πολύ συγκεκριμένου τομέα: του ψηφιακού».

Τώρα, όμως:

«Σήμερα γίνεται συζήτηση για ownership, για την ιδιοκτησία των συλλόγων και ακόμη και της ίδιας της λίγκας. Γίνεται συζήτηση για εμπορικές πλατφόρμες που δομούνται ώστε να φιλοξενήσουν οικονομικούς εταίρους, με την προσδοκία ότι αυτή η συμμαχία θα βοηθήσει στη δημιουργία περισσότερων πόρων για τους συλλόγους».

Ο Μπερτομέου δεν είναι αντίθετος επί της αρχής, αλλά βάζει σαφείς όρους.

«Νομίζω ότι η ιδέα είναι έγκυρη εφόσον πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι ότι η επένδυση χρησιμοποιείται για τη δημιουργία νέων πόρων ή τη βελτίωση των υπαρχόντων. Η δεύτερη είναι ότι η διακυβέρνηση της λίγκας εγγυάται την απουσία οποιουδήποτε είδους σύγκρουσης συμφερόντων, ώστε η διοργάνωση να είναι πλήρως προστατευμένη».

«Οι αποτιμήσεις των 500 εκατ.-1 δισ. δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα»

Ερωτηθείς για τις αποτιμήσεις από 500 εκατ. έως και 1 δισ. δολάρια που έχουν ακουστεί για νέα ευρωπαϊκά projects, ο Μπερτομέου ήταν κατηγορηματικός.

«Κατά τη γνώμη μου, αποτιμήσεις στο επίπεδο που αναφέρετε δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα του μπάσκετ στην Ευρώπη».

Και εξήγησε τι θα σήμαινε πρακτικά μια τέτοια οικονομική πραγματικότητα:

«Αν ήταν εφικτό, η πρώτη συνέπεια θα ήταν μια σχεδόν γενικευμένη αντικατάσταση των σημερινών ιδιοκτητών των συλλόγων από νέους ιδιοκτήτες, τους επενδυτές. Είναι προφανές ότι οι σημερινοί σύλλογοι δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν σε αυτές τις αποτιμήσεις».

Έθεσε, μάλιστα, το ζήτημα ακόμη και για τους ποδοσφαιρικούς κολοσσούς:

«Μένει επίσης να δούμε αν οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι είναι διατεθειμένοι να πραγματοποιήσουν επενδύσεις τέτοιου επιπέδου για τα μπασκετικά τους τμήματα».

Και προειδοποίησε για την αβεβαιότητα που συνοδεύει τις πολύ μακροπρόθεσμες προβλέψεις:

«Αν η απάντηση είναι ότι η επένδυση θα γίνει κερδοφόρα σε πολύ μεγάλο βάθος χρόνου, πρέπει να θυμόμαστε ότι ο αθλητισμός είναι πολύ δυναμικός και ότι η αθλητική βιομηχανία επίσης αλλάζει εύκολα. Επομένως, το να κάνεις προβλέψεις για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα εμπεριέχει μεγάλη αβεβαιότητα».

«Οι φίλαθλοι είναι αυτό που κάνει το ευρωπαϊκό μπάσκετ μοναδικό»

Για τον Μπερτομέου, πάντως, η εμπορική ανάπτυξη δεν πρέπει να αλλοιώσει τα στοιχεία που διαφοροποιούν το ευρωπαϊκό μπάσκετ.

Όταν ρωτήθηκε ποιο είναι το πραγματικό USP του ευρωπαϊκού παιχνιδιού, η πρώτη απάντησή του ήταν ξεκάθαρη:

«Σίγουρα, οι φίλαθλοι. Η ταύτιση με τα χρώματα και ένα σύμβολο έχει μια μοναδική συναισθηματική φόρτιση. Όπως και ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται. Η εμπειρία της παρουσίας σε έναν αγώνα EuroLeague είναι απερίγραπτη για τους ανθρώπους που αγαπούν τον αθλητισμό, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στο παρκέ.

Δεύτερον, το παιχνίδι. Βασίζεται σε μια αδιαπραγμάτευτη συλλογική αρχή, η οποία δεν αποκλείει αλλά, αντιθέτως, αναδεικνύει τους σταρ».

«Και τρίτον, η τεχνική αρτιότητα των παικτών. Η δουλειά γενεών προπονητών, με έμφαση στην ατομική τεχνική, στην κατανόηση του παιχνιδιού και στην τακτική ανάπτυξη, είναι τρία στοιχεία που έχουν δημιουργήσει ένα μοναδικό στιλ μπάσκετ».

Και το συμπύκνωσε σε τρεις λέξεις: «Πάθος, ομάδα, αριστεία».

«Υπάρχει κίνδυνος να χαθεί η ευρωπαϊκή ταυτότητα»

Ο πρώην CEO της EuroLeague παραδέχθηκε ότι η εισροή περισσότερων κεφαλαίων και η εμπορευματοποίηση δημιουργούν έναν πραγματικό κίνδυνο αλλοίωσης αυτής της ταυτότητας.

«Δεν αγνοώ ότι μπορεί να υπάρχει κίνδυνος. Αλλά αυτό δεν πρέπει να μας εμποδίσει να κοιτάξουμε μπροστά».

«Το μπάσκετ ήταν ένα niche άθλημα για δεκαετίες τον περασμένο αιώνα. Οι αλλαγές και οι κίνδυνοι που συνδέθηκαν με αυτές τις αλλαγές το οδήγησαν στο να γίνει παγκόσμιο».

Για τον ίδιο, το ζητούμενο είναι σαφές:

«Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να διασφαλίσουμε ότι το ευρωπαϊκό μπασκετικό “brand” προστατεύεται, όπως προστατεύονται όλα τα brands».

Η προειδοποίηση για τα νέα ταλέντα: «Το πρόβλημα είναι να σταματήσει η παραγωγή»

Κοιτάζοντας προς την επόμενη πενταετία, ο Μπερτομέου απέφυγε να κάνει ασφαλείς προβλέψεις.

«Νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να κάνουμε προβλέψεις. Ή τουλάχιστον να τις κάνουμε χωρίς να τις συγχέουμε με τις προσωπικές μας επιθυμίες».

Υπενθύμισε ότι η ίδια η EuroLeague αποτέλεσε κάποτε μια ριζοσπαστική αλλαγή:

«Η EuroLeague ήταν disruptive πριν από 26 χρόνια και σήμερα κανείς δεν την αμφισβητεί. Το μπάσκετ προσαρμόστηκε στη νέα πραγματικότητα που δημιούργησε η EuroLeague και σε αλλαγές που κάποια χρόνια νωρίτερα θα ήταν αδιανόητες».

Η μεγαλύτερη ανησυχία του, ωστόσο, αφορά την παραγωγή παικτών.

«Πρώτα θα πρέπει να βρούμε λύση για την εκπαίδευση του ταλέντου, η οποία σήμερα βρίσκεται σε προφανή κίνδυνο. Και χρειάζεται κάτι περισσότερο από το να λέμε “αυτοί που φεύγουν θα επιστρέψουν”».

Και ακολούθησε ίσως η πιο χαρακτηριστική προειδοποίησή του:

«Το πρόβλημα δεν είναι ότι επιστρέφουν. Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί κάποια στιγμή να μη φεύγει πλέον κανείς, επειδή η παραγωγή θα έχει σταματήσει».

NBA Europe: «Είναι φυσική εξέλιξη, αλλά δεν μου φαίνεται ιδιαίτερα εφικτό»

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον τοποθέτησε και το NBA Europe. Ο Μπερτομέου θεωρεί ότι η κίνηση του NBA προς την ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να ερμηνευτεί ως συνέχεια της παγκοσμιοποίησης του αθλήματος.

«Δεν νομίζω ότι μπορούμε να πάμε προς τα πίσω στην παγκοσμιοποίηση. Το NBA την προώθησε πριν από πολύ καιρό και σήμερα ζούμε με αυτήν, γνωρίζοντας ότι οι αγορές είναι παγκόσμιες».

«Και ίσως αυτό να έχει οδηγήσει στο NBA Europe. Είναι η φυσική του εξέλιξη».

Ωστόσο, η εκτίμησή του για το project όπως έχει παρουσιαστεί μέχρι σήμερα είναι σαφώς πιο επιφυλακτική:

«Σε κάθε περίπτωση, σήμερα και υπό τις συνθήκες που έχουν περιγραφεί, δεν μου φαίνεται ιδιαίτερα εφικτό».

«Θα ήταν σπουδαία είδηση να συνεργαστούν οι μεγαλύτεροι οργανισμοί»

Παρά τις επιφυλάξεις του για το NBA Europe, ο Μπερτομέου δεν βλέπει το μέλλον αναγκαστικά μέσα από μια σύγκρουση ανάμεσα στις μεγαλύτερες μπασκετικές δυνάμεις.

Αντίθετα, εξέφρασε την επιθυμία να δει την EuroLeague να συνεχίζει την επέκτασή της και, ταυτόχρονα, τους σημαντικότερους οργανισμούς του παγκόσμιου μπάσκετ να βρίσκουν πεδία συνεργασίας.

«Πιστεύω και ελπίζω ότι η EuroLeague θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, ότι θα είναι παρούσα σε περισσότερες χώρες, ότι θα αυξήσει τη βάση των φιλάθλων της, ότι θα συνεχίσει να δημιουργεί αθλητικό ταλέντο και να βελτιώνει τη διοργάνωση».

«Ότι το business θα αναπτυχθεί πάνω σε ένα μοντέλο διοίκησης όπου το ταλέντο και η επαγγελματοποίηση θα αποτελούν προτεραιότητα και, με αυτόν τον τρόπο, θα επιτευχθεί η βιωσιμότητα των συλλόγων».

Και κατέληξε: «Σε αυτό το πλαίσιο, το να συνεργάζονται οι μεγαλύτεροι μπασκετικοί οργανισμοί παγκοσμίως θα ήταν σπουδαία είδηση».