ΝΒΑ και τεχνητή νοημοσύνη: Η επανάσταση του Άνταμ Σίλβερ που μπορεί να αλλάξει για πάντα τη διαιτησία

Η επόμενη μεγάλη επανάσταση στο ΝΒΑ δεν αφορά κάποιον νέο σούπερ σταρ, μια επέκταση της λίγκας ή μια συμφωνία τηλεοπτικών δικαιωμάτων πολλών δισεκατομμυρίων. Αφορά τη διαιτησία.

Ο κομισάριος του ΝΒΑ, Άνταμ Σίλβερ, αποκάλυψε ότι η λίγκα προχωρά σταδιακά προς ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα λήψης αποφάσεων για συγκεκριμένες κατηγορίες φάσεων, χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη και τεχνολογία παρόμοια με το Hawk-Eye που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια στο τένις.

Η αφορμή ήταν ένα σοβαρό διαιτητικό λάθος στους τελικούς της Δυτικής Περιφέρειας, όταν σε φάση εκτός ορίων η μπάλα είχε ξεκάθαρα βρει τελευταίο τον Τσετ Χόλμγκρεν, ωστόσο οι διαιτητές χρέωσαν την κατοχή στον Βίκτορ Γουεμπανιαμά, διατηρώντας την απόφασή τους ακόμη και μετά από εξέταση του replay. Το περιστατικό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και έφερε ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια της ανθρώπινης διαιτησίας.

Η τεχνολογία που ήδη χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον αθλητικό κόσμο

Το Hawk-Eye δεν αποτελεί κάποια νέα εφεύρεση. Αναπτύχθηκε το 2001 από τον Βρετανό μηχανικό Πολ Χόκινς και σήμερα ανήκει στη Sony. Το σύστημα χρησιμοποιεί από έξι έως δέκα κάμερες υψηλής ταχύτητας, δημιουργώντας τρισδιάστατη απεικόνιση της κίνησης της μπάλας με ακρίβεια χιλιοστών.

Στο τένις, το σύστημα λειτουργεί σε περισσότερα από 450 γήπεδα παγκοσμίως και το 2025 το Wimbledon έγινε το πρώτο Grand Slam που κατήργησε πλήρως τους επόπτες γραμμών. Η απόφαση για το αν η μπάλα είναι μέσα ή έξω λαμβάνεται πλέον αποκλειστικά από υπολογιστές.

Αντίστοιχα, στο κρίκετ το Hawk-Eye αποτελεί βασικό εργαλείο των διαιτητών εδώ και δύο δεκαετίες, ενώ στο μπέιζμπολ το σύστημα αυτόματης αξιολόγησης των ρίψεων δοκιμάζεται ήδη σε επίπεδο Major League. Η FIFA χρησιμοποιεί ημι-αυτοματοποιημένο σύστημα οφσάιντ σε κορυφαίες διοργανώσεις, ενώ ακόμη και το NFL εξετάζει πλέον λύσεις τεχνητής νοημοσύνης για τη γραμμή του γηπέδου, την τοποθέτηση της μπάλας και τις αποφάσεις εκτός ορίων.

Το ΝΒΑ δεν ξεκινά από το μηδέν. Ήδη αξιοποιεί οπτικά συστήματα παρακολούθησης για συγκεκριμένους ελέγχους φάσεων και τώρα σχεδιάζει να επεκτείνει τη χρήση τους στις αποφάσεις που θεωρούνται απόλυτα αντικειμενικές.

Τι ακριβώς θέλει να αλλάξει ο Σίλβερ

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της λίγκας, όλες οι περιπτώσεις όπου η τεχνολογία μπορεί να δώσει ξεκάθαρη και άμεση απάντηση θα αφαιρεθούν από τα χέρια των διαιτητών.

Αυτό σημαίνει ότι αποφάσεις όπως ποιος άγγιξε τελευταίος τη μπάλα πριν βγει εκτός, αν κάποιος παίκτης πάτησε γραμμή ή αν σημειώθηκε παράβαση χρόνου θα κρίνονται

αυτόματα από κάμερες και αλγορίθμους, χωρίς διακοπή του παιχνιδιού και χωρίς διαδικασία challenge.

Η φιλοσοφία είναι απλή. Οι αντικειμενικές φάσεις να κρίνονται από μηχανές και οι υποκειμενικές από ανθρώπους.

Ο ίδιος ο Σίλβερ τόνισε ότι οι αποφάσεις για φάουλ, επαφές, αντιαθλητικές ενέργειες ή παρεμπόδιση αντιπάλου παραμένουν πεδίο ανθρώπινης κρίσης, καθώς απαιτούν αξιολόγηση έντασης, πρόθεσης και συνθηκών του αγώνα.

Η αγορά δισεκατομμυρίων πίσω από την αυτοματοποιημένη διαιτησία

Πέρα από το αγωνιστικό κομμάτι, η απόφαση του ΝΒΑ έχει ισχυρή επιχειρηματική διάσταση.

Οι μεγάλες αθλητικές λίγκες επενδύουν ολοένα περισσότερα κεφάλαια σε τεχνολογίες ανάλυσης δεδομένων, παρακολούθησης αθλητών και αυτοματοποίησης αποφάσεων. Η αξιοπιστία των αγώνων αποτελεί πλέον κρίσιμο περιουσιακό στοιχείο για τα τηλεοπτικά δίκτυα, τους χορηγούς, τις στοιχηματικές εταιρείες και τους επενδυτές.

Κάθε λανθασμένη διαιτητική απόφαση μπορεί να επηρεάσει τηλεθεάσεις, εμπορική αξία, στοιχηματικές αγορές και την εικόνα ενός πρωταθλήματος. Για αυτό και η τάση διεθνώς είναι ξεκάθαρη. Οι διοργανώσεις επιχειρούν να περιορίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το ανθρώπινο λάθος στις αποφάσεις που μπορούν να επιβεβαιωθούν επιστημονικά.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το μοντέλο που προωθεί το ΝΒΑ μπορεί να αποτελέσει οδηγό όχι μόνο για το μπάσκετ αλλά και για άλλα αθλήματα. Ήδη αναλυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες συζητούν τη χρήση αντίστοιχων συστημάτων ακόμη και στις ιπποδρομίες, όπου η αξιοπιστία των αποφάσεων επηρεάζει άμεσα στοιχηματικούς τζίρους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Η επόμενη μέρα για το ΝΒΑ

Το πιθανότερο σενάριο είναι η πιλοτική εφαρμογή της τεχνολογίας στη G League και στο Summer League πριν από την πλήρη ένταξή της στην κανονική περίοδο του ΝΒΑ.

Η λίγκα έχει ακολουθήσει την ίδια στρατηγική σχεδόν σε κάθε σημαντική αλλαγή κανονισμών τα τελευταία χρόνια, χρησιμοποιώντας τις αναπτυξιακές διοργανώσεις ως πεδίο δοκιμών.

Το βέβαιο είναι ότι η δήλωση του Άνταμ Σίλβερ αποτελεί κάτι περισσότερο από μια τεχνολογική αναβάθμιση. Αποτελεί επίσημη παραδοχή ότι ο επαγγελματικός αθλητισμός εισέρχεται σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα περιορίζεται στην ανάλυση δεδομένων ή στις μεταδόσεις, αλλά θα συμμετέχει ενεργά στη λήψη αποφάσεων μέσα στον αγωνιστικό χώρο.

Αν το εγχείρημα πετύχει, το ΝΒΑ θα γίνει η πρώτη μεγάλη επαγγελματική λίγκα μπάσκετ που θα παραδώσει μέρος της διαιτησίας στις μηχανές, δημιουργώντας ένα νέο πρότυπο λειτουργίας για τον παγκόσμιο αθλητισμό.