Το ντέρμπι «αιωνίων» πέρασε από το 2018 και μετά σε μία εντελώς διαφορετική διαιτητική πραγματικότητα.
Η απόφαση για χρησιμοποίηση ξένων διαιτητών στα μεγάλα παιχνίδια του ελληνικού ποδοσφαίρου έφερε στα ντέρμπι του Ολυμπιακού με τον Παναθηναϊκό, ρέφερι με σημαντικές παραστάσεις από τα ευρωπαϊκά γήπεδα, ενώ από τη σεζόν 2019-20 προστέθηκε στην εξίσωση και το VAR.
Από τον Ελβετό Αντριέν Ζακοτέ τον Νοέμβριο του 2018 μέχρι τον Σλοβένο Ράντε Ομπρένοβιτς τον περασμένο Μάιο, η λίστα είναι μεγάλη. Μαζί της, όμως, μεγάλη είναι και η λίστα των αμφισβητούμενων φάσεων, των παρεμβάσεων του VAR και των διαμαρτυριών των δύο συλλόγων.
Και αυτό είναι ίσως το βασικό συμπέρασμα της οκταετίας. Η έλευση των ξένων δεν εξαφάνισε τις «φωνές». Απλώς άλλαξε τα πρόσωπα που βρίσκονταν στο επίκεντρο.
Από τον Ζακοτέ στο ντέρμπι που δεν τελείωσε
Η αρχή έγινε στις 11 Νοεμβρίου 2018. Ο Ελβετός Αντριέν Ζακοτέ ανέλαβε το Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-1 στο «Γ. Καραϊσκάκης», στο πρώτο ντέρμπι των δύο ομάδων μετά τη στροφή προς τους ξένους διαιτητές. VAR δεν υπήρχε ακόμη στο ελληνικό πρωτάθλημα.
Μερικούς μήνες αργότερα, στις 17 Μαρτίου 2019, ο Μάρκο Φριτς βρέθηκε σε ένα από τα πιο επεισοδιακά παιχνίδια της ιστορίας των δύο ομάδων. Το ντέρμπι είχε ήδη διακοπεί για πρώτη φορά μόλις στο 6ο λεπτό, έπειτα από είσοδο οπαδών στον περιβάλλοντα χώρο και ένταση κοντά στον πάγκο του Ολυμπιακού. Στο δεύτερο ημίχρονο ακολούθησαν επεισόδια έξω από το ΟΑΚΑ και χρήση δακρυγόνων από την Αστυνομία, με την ατμόσφαιρα να γίνεται αποπνικτική. Ο Φριτς διέκοψε ξανά το παιχνίδι στο 70ό λεπτό και αυτή τη φορά οριστικά, με τον Ολυμπιακό να προηγείται 1-0. Η αναμέτρηση κατακυρώθηκε στη συνέχεια με 0-3 υπέρ των «ερυθρόλευκων».
Η είσοδος του VAR άλλαξε τα δεδομένα
Από τη σεζόν 2019-20 το VAR μπήκε για τα καλά στα ντέρμπι. Στις 22 Σεπτεμβρίου 2019 ο Σάσα Στέγκεμαν είχε δίπλα του τον Άγγελο Ευαγγέλου ως VAR και τον Ανδρέα Φωτόπουλο ως AVAR στο 1-1 του ΟΑΚΑ.
Στις 5 Ιανουαρίου 2020, στο 1-0 του Ολυμπιακού, ο Ματίας Γκεστράνιους είχε στο VAR τον Τάσο Σιδηρόπουλο και AVAR τον Πολυχρόνη Κωσταρά. Η φάση που προκάλεσε τις εντονότερες «πράσινες» διαμαρτυρίες ήρθε στο δεύτερο ημίχρονο, όταν ο Μπα πάτησε τον Μακέντα μέσα στην περιοχή. Ο Γκεστράνιους κλήθηκε από τον Σιδηρόπουλο να δει τη φάση στο monitor, όμως διατήρησε την αρχική απόφασή του και δεν καταλόγισε πέναλτι. Στο ίδιο παιχνίδι συζητήθηκε έντονα και μαρκάρισμα του Καμαρά στον Μπουζούκη, με τις δύο περιπτώσεις να αναλύονται λίγες ημέρες αργότερα και σε σεμινάριο διαιτητών.
Οι δύο ελληνικές εξαιρέσεις
Αξίζει εδώ να γίνει μία σημαντική διευκρίνιση. Η περίοδος των ξένων διαιτητών δεν ήταν απολύτως αδιάλειπτη.
Στα playoffs του 2020 δύο συνεχόμενα ντέρμπι δόθηκαν σε Έλληνες. Στις 21 Ιουνίου το Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 3-0 σφύριξε ο Τάσος Σιδηρόπουλος, με Γιώργο Κομίνη στο VAR και Χρύσα Κουρομπύλια στο AVAR. Μάλιστα, ο Σιδηρόπουλος είχε αρχικά αποβάλει τον Χατζηθεοδωρίδη, προτού αλλάξει την απόφασή του μετά από παρέμβαση του VAR.
Στις 5 Ιουλίου, στη Λεωφόρο, πρώτος διαιτητής ήταν ο Γιώργος Κομίνης, με Μανώλη Σκουλά στο VAR και Βασίλη Νικολακάκη στο AVAR.
Από εκεί και πέρα, η παρουσία ξένων πρώτων διαιτητών έγινε ουσιαστικά ο κανόνας.
Μάντεν, Μπέμπεκ και οι πρώτες μεγάλες «μάχες» με το VAR
Στις 21 Νοεμβρίου 2020 ο Αρτούρ Σοάρες Ντίας σφύριξε το 1-0 του Ολυμπιακού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε όσα συνέβησαν πριν από τη σέντρα. Ο Μπρούνο Εστέβες είχε οριστεί αρχικά στο VAR, αλλά δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στην Ελλάδα και αντικαταστάθηκε από τον Άγγελο Ευαγγέλου. Παράλληλα, ο Τριανταφύλλου πήρε τη θέση του Φωτόπουλου ως AVAR.
Τον Φεβρουάριο του 2021 ο Μπόμπι Μάντεν διηύθυνε το 2-1 του Παναθηναϊκού, με Μπρούνο Εστέβες στο VAR. Οι δύο ομάδες είχαν παράπονα για διαφορετικές φάσεις. Ο Ολυμπιακός ζήτησε πέναλτι στο 29ο λεπτό για μαρκάρισμα του Σένκεφελντ στον Χασάν, ενώ νωρίτερα ο Παναθηναϊκός είχε ζητήσει πέναλτι για χέρι του Ανδρούτσου μέσα στην περιοχή μετά από εκτέλεση κόρνερ. Και στις δύο περιπτώσεις το παιχνίδι συνεχίστηκε.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η βραδιά της 11ης Απριλίου 2021. Ο Ιβάν Μπέμπεκ έδειξε αρχικά κίτρινη κάρτα στον Μακέντα για θέατρο σε μαρκάρισμα του Σεμέδο. Ο Ρόι Ράινσραϊμπερ από το VAR τον κάλεσε σε on field review και ο Κροάτης άλλαξε την απόφασή του, ακύρωσε την κάρτα και έδειξε πέναλτι υπέρ του Παναθηναϊκού.
Από τον Βίντσιτς στο πέναλτι του 90+7′
Οι ξένοι ορισμοί συνεχίστηκαν με Βίντσιτς, Ρατσκόφσκι, Νταμπάνοβιτς και Ράινσραϊμπερ τη σεζόν 2021-22.
Στις 3 Οκτωβρίου 2021 ο Βίντσιτς είχε στο VAR τον Πορτογάλο Βίτορ Φερέιρα και AVAR τον Κωσταρά. Στις 16 Ιανουαρίου 2022 ο Ρατσκόφσκι συνεργάστηκε με τον συμπατριώτη του Μπαρτόζ Φρανκόφσκι στο VAR και τον Σαμοΐλη στο AVAR.
Στις 17 Απριλίου ο Νίκολα Νταμπάνοβιτς είχε τον Μόρτεν Κρογκ στο VAR και τον Κώστα Ψαρρή στο AVAR, ενώ στις 11 Μαΐου ο Ρόι Ράινσραϊμπερ είχε τον Ζιβ Άντλερ στο VAR και τον Θεόφιλο Μωυσιάδη στο AVAR.
Τον Νοέμβριο του 2022 ήρθε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα φινάλε. Ο Γιάκομπ Κέλετ καταλόγισε πέναλτι υπέρ του Παναθηναϊκού μετά τη φάση Άβιλα – Ιωαννίδη και τη διαδικασία του VAR. Ο Σπόραρ ισοφάρισε στο 90+13′, με τον Ολυμπιακό να εκφράζει πολύ έντονα παράπονα για την απόφαση. Στο VAR βρισκόταν ο επίσης Δανός Γιάκομπ Σούνμπεργκ και AVAR ο Ανδρέας Μεϊντάνας.
Μπριχ, Μαρέσκα και το ντέρμπι που κρίθηκε στα δικαστήρια
Το 2023 πέρασαν από τα ντέρμπι ο Ζοάο Πινέιρο, ο Κάρλος Ντελ Θέρο Γκράντε και ο Φέλιξ Μπριχ. Το τελευταίο παιχνίδι εκείνης της σεζόν, το οποίο ήταν αρχικά προγραμματισμένο για τις 7 Μαΐου αλλά μεταφέρθηκε στις 8 Μαΐου, είχε τον Μπριχ ως πρώτο διαιτητή και τον Γκίντερ Περλ στο VAR.
Στις 22 Οκτωβρίου 2023 ο Φάμπιο Μαρέσκα ήταν ο διαιτητής στο ντέρμπι του Φαλήρου που δεν ολοκληρώθηκε. Με το σκορ στο 1-1, κροτίδα έπεσε κοντά στον Χουάνκαρ, το παιχνίδι διακόπηκε και ακολούθησε δικαστική μάχη, με το αποτέλεσμα να κατακυρώνεται τελικά 0-3 υπέρ του Παναθηναϊκού. Ο Μάρκο Πιτσίνινι βρισκόταν στο VAR και ο Βασίλης Νικολακάκης στο AVAR.
Και τέσσερα ντέρμπι Κυπέλλου
Στην πλήρη καταγραφή πρέπει να προστεθούν και τα παιχνίδια του Κυπέλλου, τα οποία ανεβάζουν ακόμη περισσότερο τον αριθμό των ξένων ορισμών.
Τον Ιανουάριο του 2024 οι δύο «αιώνιοι» αναμετρήθηκαν δύο φορές στη φάση των «16». Στο 1-1 της Λεωφόρου διαιτητής ήταν ο Αυστριακός Γιούλιαν Βάινμπεργκερ, με Μάνουελ Σούτενγκρουμπερ στο VAR και Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ στο AVAR.
Στη ρεβάνς, η οποία έληξε 0-0 και κρίθηκε στα πέναλτι υπέρ του Παναθηναϊκού, σφύριξε ο Ολλανδός Ντένις Χίγκλερ, με Μάρτιν Φαν Μπέκελ στο VAR.
Έναν χρόνο αργότερα, στα προημιτελικά, το 1-1 της Λεωφόρου σφύριξε ο Σίμον Μαρτσίνιακ και το 1-0 του Ολυμπιακού στη ρεβάνς ο Ισπανός Χουάν Μαρτίνεθ Μουνουέρα.
Η εποχή Λανουά και οι επίσημες κρίσεις
Η διαφορά από τη σεζόν 2024-25 ήταν ότι πλέον αρκετές επίμαχες φάσεις δεν έμεναν μόνο στη δημόσια αντιπαράθεση των ομάδων. Ο Στεφάν Λανουά τοποθετούνταν μέσα από τις εβδομαδιαίες αναλύσεις της ΚΕΔ.
Στο 0-0 της 6ης Οκτωβρίου 2024, με τον Ντάνιελ Ζίμπερτ διαιτητή, ο Παναθηναϊκός ζήτησε πέναλτι για χέρι του Ρέτσου. Ο Λανουά δικαιολόγησε την απόφαση να συνεχιστεί το παιχνίδι, κρίνοντας ότι δεν υπήρχε παράβαση.
Αντίθετα, μετά το 1-1 της 26ης Ιανουαρίου 2025 και την αποβολή του Κοστίνια, ο επικεφαλής της ΚΕΔ διαφώνησε με την παρέμβαση του VAR. Η αρχική απόφαση του Βίντσιτς ήταν κίτρινη κάρτα, όμως ο Άλεν Μπόροσακ τον κάλεσε στο monitor και η κάρτα μετατράπηκε σε κόκκινη. Ο Λανουά έκρινε ότι δεν υπήρχε ξεκάθαρο και προφανές λάθος που να δικαιολογεί την παρέμβαση του VAR.
Στο 4-2 του Ολυμπιακού στις 30 Μαρτίου υπήρξαν «φωνές» και από τις δύο πλευρές. Ο Παναθηναϊκός στάθηκε, μεταξύ άλλων, στο μαρκάρισμα του Πιρόλα στον Γεντβάι, ενώ από την πλευρά του Ολυμπιακού υπήρχαν αντιδράσεις για το μαρκάρισμα του Μλαντένοβιτς στον Κοστίνια και για το πέναλτι στη μονομαχία Γκαρθία – Ουναΐ. Ο Ράντε Ομπρένοβιτς είχε τον Ματέι Γιουγκ στο VAR.
Οι συζητήσεις δεν σταμάτησαν ούτε το 2025-26. Στο 1-1 της Λεωφόρου τον Σεπτέμβριο του 2025, με Ντενίζ Αϊτεκίν διαιτητή, η φάση Τετέ – Καμπελά βρέθηκε στο επίκεντρο, με τον Λανουά να αναφέρει στην ανάλυσή του ότι περίμενε παρέμβαση από το VAR για πέναλτι υπέρ του Ολυμπιακού.
Όλοι οι διαιτητές και οι VARίστες από το 2018 μέχρι σήμερα
2018-19
11/11/2018 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-1: Αντριέν Ζακοτέ (Ελβετία). Δεν υπήρχε VAR.
17/03/2019 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-3 α.α.: Μάρκο Φριτς (Γερμανία). Δεν υπήρχε VAR. Το παιχνίδι διακόπηκε οριστικά στο 70′.
2019-20
22/09/2019 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-1: Σάσα Στέγκεμαν (Γερμανία) – VAR: Άγγελος Ευαγγέλου, AVAR: Ανδρέας Φωτόπουλος.
05/01/2020 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-0: Ματίας Γκεστράνιους (Φινλανδία) – VAR: Τάσος Σιδηρόπουλος, AVAR: Πολυχρόνης Κωσταράς.
21/06/2020 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 3-0: Τάσος Σιδηρόπουλος – VAR: Γιώργος Κομίνης, AVAR: Χρύσα Κουρομπύλια.
05/07/2020 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-0: Γιώργος Κομίνης – VAR: Μανώλης Σκουλάς, AVAR: Βασίλης Νικολακάκης.
2020-21
21/11/2020 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-0: Αρτούρ Σοάρες Ντίας (Πορτογαλία) – VAR: Άγγελος Ευαγγέλου, AVAR: Τριανταφύλλου.
14/02/2021 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 2-1: Μπόμπι Μάντεν (Σκωτία) – VAR: Μπρούνο Εστέβες, AVAR: Βασίλης Νικολακάκης.
11/04/2021 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 3-1: Ιβάν Μπέμπεκ (Κροατία) – VAR: Ρόι Ράινσραϊμπερ, AVAR: Ανδρέας Μεϊντάνας.
16/05/2021 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-4: Αντρέας Έκμπεργκ (Σουηδία) – VAR: Πάβελ Γκιλ, AVAR: Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ.
2021-22
03/10/2021 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 0-0: Σλάβκο Βίντσιτς (Σλοβενία) – VAR: Βίτορ Φερέιρα, AVAR: Πολυχρόνης Κωσταράς.
16/01/2022 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-0: Πάβελ Ρατσκόφσκι (Πολωνία) – VAR: Μπαρτόζ Φρανκόφσκι, AVAR: Δημήτρης Σαμοΐλης.
17/04/2022 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-0: Νίκολα Νταμπάνοβιτς (Μαυροβούνιο) – VAR: Μόρτεν Κρογκ, AVAR: Κώστας Ψαρρής.
11/05/2022 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-2: Ρόι Ράινσραϊμπερ (Ισραήλ) – VAR: Ζιβ Άντλερ, AVAR: Θεόφιλος Μωυσιάδης.
2022-23
06/11/2022 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-1: Γιάκομπ Κέλετ (Δανία) – VAR: Γιάκομπ Σούνμπεργκ, AVAR: Ανδρέας Μεϊντάνας.
25/02/2023 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 0-0: Ζοάο Πινέιρο (Πορτογαλία) – VAR: Φάμπιο Μέλο, AVAR: Ανδρέας Μεϊντάνας.
09/04/2023 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 2-0: Κάρλος Ντελ Θέρο Γκράντε (Ισπανία) – VAR: Αλεχάντρο Ερνάντεθ Ερνάντεθ, AVAR: Κώστας Ψαρρής.
08/05/2023 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-0: Φέλιξ Μπριχ (Γερμανία) – VAR: Γκίντερ Περλ, AVAR: Κώστας Ψαρρής.
2023-24
22/10/2023 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός, διακοπή και 0-3 α.α.: Φάμπιο Μαρέσκα (Ιταλία) – VAR: Μάρκο Πιτσίνινι, AVAR: Βασίλης Νικολακάκης.
10/01/2024 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-1, Κύπελλο: Γιούλιαν Βάινμπεργκερ (Αυστρία) – VAR: Μάνουελ Σούτενγκρουμπερ, AVAR: Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ.
17/01/2024 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 0-0, 6-7 πεν., Κύπελλο: Ντένις Χίγκλερ (Ολλανδία) – VAR: Μάρτιν Φαν Μπέκελ, AVAR: Βασίλης Νικολακάκης.
04/02/2024 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 2-0: Σβεν Γιαμπλόνσκι (Γερμανία) – VAR: Σέρεν Στορκς, AVAR: Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ.
10/03/2024 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-3: Ντάνιελ Σλάγκερ (Γερμανία) – VAR: Πασκάλ Μίλερ, AVAR: Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ.
19/05/2024 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 2-2: Λουίς Γκοντίνιο (Πορτογαλία) – VAR: Μπρούνο Εστέβες, AVAR: Ηλίας Κωνσταντίνου.
2024-25
06/10/2024 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-0: Ντάνιελ Ζίμπερτ (Γερμανία) – VAR: Μπέντζαμιν Κόρτους, AVAR: Ράινχαρντ Μπούξμπαουμ.
15/01/2025 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-1, Κύπελλο: Σίμον Μαρτσίνιακ (Πολωνία) – VAR: Βόιτσιεκ Μικ, AVAR: Βασίλης Φωτιάς.
26/01/2025 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-1: Σλάβκο Βίντσιτς (Σλοβενία) – VAR: Άλεν Μπόροσακ, AVAR: Γιάννης Παπαδόπουλος.
05/02/2025 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-0, Κύπελλο: Χουάν Μαρτίνεθ Μουνουέρα (Ισπανία) – VAR: Θέσαρ Σότο Γκράδο, AVAR: Γιάννης Παπαδόπουλος.
30/03/2025 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 4-2: Ράντε Ομπρένοβιτς (Σλοβενία) – VAR: Ματέι Γιουγκ, AVAR: Στέφανος Κουμπαράκης.
11/05/2025 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-1: Αντρίς Τρεϊμάνις (Λετονία) – VAR: Σέρεν Στορκς, AVAR: Στέφανος Κουμπαράκης. Στον συγκεκριμένο ορισμό υπήρχε και OAVAR ο Τάσος Παπαπέτρου.
2025-26
21/09/2025 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 1-1: Ντενίζ Αϊτεκίν (Γερμανία) – VAR: Γκίντερ Περλ, AVAR: Στέφανος Κουμπαράκης.
08/02/2026 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 0-1: Έρικ Λάμπρεχτς (Βέλγιο) – VAR: Νέιθαν Βερμπόμεν, AVAR: Σιμόν Μπουρντεντουά.
19/04/2026 – Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός 0-2: Χαλίλ Ουμούτ Μέλερ (Τουρκία) – VAR: Κλέι Ρούπερτι, AVAR: Γερούν Μάνσχοτ.
13/05/2026 – Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 1-0: Ράντε Ομπρένοβιτς (Σλοβενία) – VAR: Ματέι Γιουγκ, AVAR: Ντράγκοσλαβ Πέριτς.