EuroLeague
Η εικόνα που υπάρχει σήμερα στον Βοτανικό, με το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού να έχει πάρει, πλέον, ξεκάθαρη μορφή και τα έργα να προχωρούν απέχει πολύ από την πραγματικότητα που συνάντησαν οι εμπλεκόμενοι όταν το έργο της Διπλής Ανάπλασης μπήκε σε τροχιά υλοποίησης το 2024. Το Sportal αναλύει τις εξελίξεις που ξεβάλτωσαν το μεγάλο project των νέων εγκαταστάσεων του Τριφυλλιού.
Πίσω από την πρόοδο που καταγράφεται, τη δεδομένη χρονική στιγμή, στον δρόμο για την υλοποίηση της Διπλής Ανάπλασης, κρύβεται μία σειρά από σύνθετα τεχνικά, πολεοδομικά και διοικητικά προβλήματα, τα οποία απειλούσαν ανά πάσα στιγμή να καταστήσουν το έργο… κλινικά νεκρό.
Ο Δήμος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, βρέθηκε πολλές φορές μπροστά σε καταστάσεις που δεν είχαν προβλεφθεί στον αρχικό σχεδιασμό και χρειάστηκε να αναλάβει πρωτοβουλίες για να κρατήσει ζωντανό το μεγαλύτερο αθλητικό και αναπτυξιακό έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη στην πρωτεύουσα.
Το Sportal καταγράφει τη ροή των γεγονότων που έπρεπε να αντιμετωπιστούν και αναδεικνύει τα τέσσερα μεγάλα εμπόδια που ξεπεράστηκαν με επιτυχία ώστε η Διπλή Ανάπλαση σήμερα να προχωρά με γοργούς ρυθμούς
- Το πρώτο σοκ: Ένα εργοτάξιο που δεν μπορούσε να ξεκινήσει
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίστηκε από την πρώτη κιόλας ημέρα. Οι τρεις εταιρείες που αποτελούν την Κοινοπραξία κατασκευής του γηπέδου είχαν υπογράψει την σύμβαση κατασκευής του γηπέδου με δεδομένο ότι θα παραλάμβαναν έναν χώρο έτοιμο να δεχθεί εργασίες θεμελίωσης. Η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική. Στο σημείο υπήρχαν τεράστιοι όγκοι απορρυμάτων και επιχωματώσεων, που σε ορισμένα σημεία έφταναν τα οκτώ και δέκα μέτρα ύψος. Ακόμη πιο σοβαρό ήταν το γεγονός ότι, παρά τα εκατομμύρια που είχαν ήδη δαπανηθεί τα προηγούμενα χρόνια, δεν είχε γίνει καμία σοβαρή προσπάθεια απορρύπανσης που να επιτρέπει την έναρξη των εργασιών.
Στην πράξη, το έργο βρισκόταν σε αδιέξοδο πριν καν ξεκινήσει. Η λύση ήρθε μέσω της πρώτης συμπληρωματικής σύμβασης, με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων, η οποία έδωσε τη δυνατότητα στους ίδιους τους αναδόχους να αναλάβουν την περιβαλλοντική εξυγίανση του χώρου μέσα από τον υφιστάμενο προϋπολογισμό του έργου. Ακολούθησε μία επιχείρηση πρωτοφανής για τα ελληνικά δεδομένα.
Από τον Ιούνιο του 2024 και για περίπου δέκα μήνες απομακρύνθηκαν 730 χιλιάδες περίπου τόνοι σκουπιδιών, τα οποία δεν ήταν απλά μπάζα εκσκαφών, αλλά σύμμεικτα απόβλητα πάσης φύσεως, η διαχείριση των οποίων έγινε με τα προβλεπόμενα περιβαλλοντικά πρωτόκολλα. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν ειδικές παρεμβάσεις εξυγίανσης του εδάφους και εκτεταμένες εργασίες δυναμικής συμπύκνωσης, καθώς σε αρκετά σημεία υπήρχε κίνδυνος μελλοντικών καθιζήσεων.
Ουσιαστικά, πριν μπει το πρώτο μπετόν, χρειάστηκε να δημιουργηθεί από την αρχή το κατάλληλο έδαφος πάνω στο οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί και να κατασκευαστεί το νέο γήπεδο.
- Η μάχη των 82 στρεμμάτων και οι απαλλοτριώσεις σε χρόνο ρεκόρ
Το δεύτερο μεγάλο εμπόδιο δεν βρισκόταν μέσα στο οικόπεδο του γηπέδου, αλλά γύρω από αυτό. Η Διπλή Ανάπλαση δεν αφορά μόνο την κατασκευή μίας ποδοσφαιρικής εγκατάστασης. Προϋποθέτει τη δημιουργία ολόκληρου πλέγματος υποδομών, δρόμων, προσβάσεων και κοινόχρηστων χώρων πρασίνου που θα επιτρέψουν τη λειτουργία της. Η πρόβλεψη είναι να δημιουργηθεί ένα μητροπολιτικό πάρκο, ένας πνεύμονας πρασίνου 2 μόλις χλμ από την Ομόνοια. Όμως οι απαιτούμενες εκτάσεις δεν βρίσκονταν στην κατοχή του Δήμου.
Έτσι ξεκίνησε μία δύσκολη διαδικασία απαλλοτριώσεων, η οποία εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ σε αστικό περιβάλλον στην Ελλάδα. Μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο απαλλοτριώθηκαν 82 στρέμματα, ενώ για να προχωρήσει η διαδικασία χρειάστηκε Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου και μια δικαστική απόφαση που εκδόθηκε μετά από μια αναβολή δικαστηρίου, η οποία – σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο- δεν θα έπρεπε να είχε ποτέ δοθεί…
Στελέχη που συμμετείχαν στο έργο περιγράφουν ότι χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις δεν θα μπορούσαν να κατασκευαστούν ούτε οι βασικές οδικές συνδέσεις του γηπέδου. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν ολοκληρωνόταν το ποδοσφαιρικό έργο, η πρόσβαση σε αυτό θα παρέμενε προβληματική, η δε Αθήνα θα έχανε μια μοναδική ευκαιρία να αποκτήσει έναν πνεύμονα πρασίνου 1,5 φορά τον Εθνικό κήπο. Ο Δήμος Αθηναίων και ο Δήμαρχος Χάρης Δούκας κλήθηκαν να συντονίσουν μία εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία μεταξύ ιδιοκτητών, υπηρεσιών, δικαστηρίων και κρατικών φορέων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ο απαιτούμενος χώρος για την υλοποίηση των συνοδών έργων και κυρίως των κοινόχρηστων χώρων πρασίνου και αναψυχής- αθλητισμού. Γήπεδα μπάσκετ- βόλεϊ, παιδικές χαρές, υπαίθρια θεατράκια, χώροι για πινγκ πονγκ, beach volley και σκουώς συνθέτουν την εικόνα μιας αναγέννησης αστικού τοπίου που θα αλλάξει την μοίρα της πλέον υποβαθμισμένης περιοχής της Αθήνας για πάντα.
- Το αδιέξοδο του Ερασιτέχνη και η εκτόξευση του κόστους
Αν το γήπεδο αποτέλεσε μία δύσκολη εξίσωση, οι εγκαταστάσεις του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού αποδείχθηκαν ακόμη δυσκολότερη. Όταν ξεκίνησε η διαδικασία επανεξέτασης των μελετών, διαπιστώθηκε ότι ο σχεδιασμός που είχε παρουσιαστεί δεν μπορούσε να υλοποιηθεί όπως ήταν. Η πισίνα βρισκόταν εκτός της κόκκινης γραμμής του γηπέδου, δημιουργούνταν επικαλύψεις με άλλες εγκαταστάσεις και αρκετές τεχνικές προδιαγραφές δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές απαιτήσεις του έργου.
Ταυτόχρονα αποδείχθηκε ότι ο προϋπολογισμός των 13,6 εκατομμυρίων ευρώ, ο οποίος είχε προβλεφθεί το 2020, δεν είχε, πλέον, καμία σχέση με τα δεδομένα της αγοράς. Η ενεργειακή κρίση, οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες και οι διεθνείς εξελίξεις μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, άλλαξαν πλήρως τα οικονομικά δεδομένα. Οι εγκαταστάσεις από περίπου 7.700 τετραγωνικά μέτρα έφτασαν τα 16.500 τμ., ενώ το τελικό συμβατικό κόστος ανήλθε στα 41 εκατομμύρια ευρώ.
Προηγήθηκαν μήνες διαβουλεύσεων, έντονες διαφωνίες, ακόμη και αποστολή εξωδίκου από τον Δήμο Αθηναίων και τον Ερασιτέχνη προς την ΑΕΠ Ελαιώνα μέχρι να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση και να βρεθεί οριστική λύση. Σήμερα, πάντως, ο ανάδοχος έχει υπογράψει την σύμβαση κατασκευής του έργου, έχουν ολοκληρωθεί οι πρόδρομες εργασίες και το μεγάλο στοίχημα είναι η τήρηση του χρονοδιαγράμματος που προβλέπει ολοκλήρωση και παράδοση έως το τέλος Σεπτεμβρίου του 2027.
- Ο Ελαιώνας, οι μεταφορικές και ένα πρόβλημα που έμεινε στον Δήμο
Το τέταρτο μεγάλο μέτωπο αφορά τη συνολική αναδιοργάνωση του Ελαιώνα. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τη μεταφορά εκατοντάδων μεταφορικών επιχειρήσεων σε οργανωμένο υποδοχέα στη Φυλή. Ωστόσο, ο σχετικός διαγωνισμός κηρύχτηκε πριν από δύο μήνες άγονος και το σχέδιο ουσιαστικά πάγωσε. Το αποτέλεσμα ήταν περίπου 270 επιχειρήσεις να παραμείνουν στην περιοχή, δημιουργώντας πρόσθετες δυσκολίες στην υλοποίηση των έργων υποδομής.
Ο Δήμος Αθηναίων αναγκάστηκε να κινηθεί μόνος του σε μεγάλο βαθμό, αναζητώντας λύσεις μία προς μία. Επαφές με επιχειρήσεις, αναζήτηση εναλλακτικών χώρων εγκατάστασης και διαρκείς συνεννοήσεις έγιναν προκειμένου να απελευθερωθούν κρίσιμες εκτάσεις. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος ο Δήμος προχώρησε σε εκτεταμένες μετεγκαταστάσεις δικών του λειτουργιών. Αποθήκες, υπηρεσίες logistics, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις που εξυπηρετούσαν τον μηχανισμό της πόλης μεταφέρθηκαν σε νέες τοποθεσίες, από τη Μαγούλα μέχρι σε περιοχές γύρω από την Ιερά Οδό, ώστε να απελευθερωθούν χώροι για τη Διπλή Ανάπλαση.
Πρόκειται για μία διαδικασία που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τη δημόσια συζήτηση, αλλά αποτέλεσε βασική προϋπόθεση για την πρόοδο του έργου.
Η επόμενη μέρα
Παρά τις καθυστερήσεις και τις δυσκολίες, όσοι παρακολουθούν στενά το έργο εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος των κρίσιμων εμποδίων έχει πλέον ξεπεραστεί. Η απορρύπανση ολοκληρώθηκε, οι απαλλοτριώσεις προχώρησαν, οι εγκαταστάσεις του Ερασιτέχνη έχουν μπει σε τροχιά υλοποίησης και τα συνοδά έργα εξελίσσονται παρά τα προβλήματα της περιοχής.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων και την ολοκλήρωση των τελευταίων θεσμικών και τεχνικών εκκρεμοτήτων. Ωστόσο, σε σχέση με την κατάσταση που παρέλαβαν οι εμπλεκόμενοι φορείς πριν από λίγα χρόνια, το έργο του Βοτανικού βρίσκεται σήμερα πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα από ό,τι στο ενδεχόμενο να μείνει ακόμη μία ανεκπλήρωτη υπόσχεση.
