Ο Νίκος Οικονόμου θυμάται στο Sportal τον Παναθηναϊκό του Μάλκοβιτς και του Ντομινίκ Ουίλκινς, τα 30 χρόνια από το Παρίσι και το πρώτο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ελληνικής ομάδας, μέσα από μια σεζόν που χτίστηκε μέσα από εξουθενωτικές προπονήσεις και κατέληξε στην αιωνιότητα.
Στο τρίτο διαδοχικό Final Four της ιστορίας του και χωρίς την παρουσία του Ολυμπιακού, ο Παναθηναϊκός κατάφερε να ολοκληρώσει το μεγάλο όνειρο όλων των ελληνικών ομάδων: την κατάκτηση της κορυφής της Ευρώπης.
Ήταν η στιγμή που το ελληνικό μπάσκετ έψαχνε για χρόνια, μετά τις αποτυχημένες προσπάθειες της ΑΕΚ, του Άρη, του ΠΑΟΚ και των δύο «αιωνίων» σε προηγούμενα Final Four. Στις 11 Απριλίου 1996, στο Παλέ ντε Μπερσί του Παρισιού, ο Παναθηναϊκός του Ντομινίκ Ουίλκινς, του Στόγιαν Βράνκοβιτς, του Φραγκίσκου Αλβέρτη και του Νίκου Οικονόμου, με αρχηγό τον Παναγιώτη Γιαννάκη και προπονητή τον Μπόζινταρ Μάλκοβιτς, έγραψε ιστορία απέναντι στη Μπαρτσελόνα.
Τριάντα χρόνια μετά, ο Νίκος Οικονόμου δεν χρειάζεται καμία αφορμή για να επιστρέψει σε εκείνη τη σεζόν. Δεν υπάρχει καμία νοσταλγική εξιδανίκευση στη φωνή του, ούτε κάποια προσπάθεια να «μεγαλώσει» το παρελθόν.
«Πέρασαν 30 χρόνια, αλλά οι μνήμες και οι στιγμές είναι τόσο χαραγμένες στο μυαλό και στην καρδιά», λέει από την αρχή της κουβέντας, και κάπως έτσι ανοίγει ένα παράθυρο σε μια εποχή που ο Παναθηναϊκός δεν είχε ακόμη κατακτήσει την Ευρώπη, αλλά είχε ήδη αποφασίσει ότι θα τη διεκδικήσει μέχρι τέλους.
Η ομάδα του 1995-96 ξεκινούσε από μια ιδιότυπη υποχρέωση: να σβήσει δύο χαμένα Final Four, να ξεφύγει από τη ρετσινιά του «φτάνει στην πηγή, αλλά δεν πίνει νερό».
Ο Οικονόμου όμως δεν συμφωνεί με αυτή τη μυθολογία της πίεσης. «Όταν ξεκινάει μια σεζόν, πάντα ξεκινάς από το μηδέν και ο στόχος είναι να πάρεις όλα τα τρόπαια που υπάρχουν όταν είσαι σε μια ομάδα σαν τον Παναθηναϊκό».
Ο Μάλκοβιτς και η προπόνηση ως δοκιμασία επιβίωσης
Η έλευση του Μπόζινταρ Μάλκοβιτς στον Παναθηναϊκό το καλοκαίρι του 1995 ήταν το σημείο καμπής. Όχι γιατί άλλαξε απλώς τη φιλοσοφία, αλλά γιατί άλλαξε την ίδια τη σχέση των παικτών με την καθημερινότητα. Ο Οικονόμου δεν προσπαθεί να το εξωραΐσει.
«Ο Μάλκοβιτς ήταν πολύ σκληρός προπονητής. Αυτό μας βοήθησε πάρα πολύ. Τότε οι προετοιμασίες κρατούσαν 40 μέρες εφιαλτικές, στα βουνά. Τρέχαμε από τις 6 η ώρα το πρωί… μετά άλλες τρεις ώρες το απόγευμα. Γενικά ο τρόπος προπόνησης ήταν εξαντλητικός».
Και εκεί ακριβώς, μέσα στην εξάντληση, χτιζόταν η ομάδα που θα έφτανε μέχρι το τέλος της Ευρώπης.
«Πρέπει να χάσεις 15 κιλά, αλλιώς θα σε αφήσουμε εκεί πάνω»
Από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές εκείνης της προετοιμασίας, ο Οικονόμου θυμάται κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν απίστευτο, αλλά τότε ήταν κανόνας.
«Μου είχε πει: πρέπει να χάσεις 15 κιλά μέχρι να κατέβουμε από το βουνό. Αλλιώς θα σε αφήσουμε εκεί πάνω. Μπορεί να έχασα και παραπάνω από 15 κιλά σε 40 μέρες».
Και η καθημερινότητα ήταν απολύτως συγκεκριμένη, σχεδόν μονοσήμαντη: «Για 15-20 μέρες έτρωγα μόνο καρότο και τόνο».
Η σχέση των παικτών με τον Μάλκοβιτς δεν ήταν ούτε φόβος ούτε σεβασμός μόνο, αλλά ένας συνδυασμός που διαμόρφωνε συμπεριφορά.
«Υπήρχε λίγο φόβος. Ήταν αυστηρός από πάνω. Υπήρχε και σεβασμός και φόβος μαζί. Ήταν απόλυτη πειθαρχία».
Ακόμη και τα πιο απλά πράγματα έπαιρναν μορφή κανόνα: «Ακούγαμε κόρνα λεωφορείου και κατεβήκαμε όλοι μία ώρα νωρίτερα για προπόνηση».
Ο Παναθηναϊκός εκείνης της εποχής ήταν ένα μωσαϊκό προσωπικοτήτων. Από τον Παναγιώτη Γιαννάκη και τον Στόγιαν Βράνκοβιτς μέχρι τον Φραγκίσκο Αλβέρτη και τη νέα γενιά που έμπαινε στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο Οικονόμου το λέει απλά: «Ο ελληνικός κορμός, εμείς οι μικροί… είχαμε δέσει με τους ξένους. Ήταν παίκτες που είχαν αλλάξει το μέταλλο της ομάδας. Αν δεν έπαιζες δυνατά στην προπόνηση, δεν έπαιζες δυνατά στον αγώνα».
«Ο Παναθηναϊκός ήταν η μεγάλη ευκαιρία του Ντομινίκ»
Ο Νίκος Οικονόμου, μέσα από τη μεγάλη αφήγησή του για το ευρωπαϊκό του 1996, σταματά σε μια μορφή που, όπως λέει, δεν μοιάζει με καμία άλλη που συνάντησε στην καριέρα του: τον Ντομινίκ Ουίλκινς.
Στην αρχή, όπως παραδέχεται, υπήρχε μια μικρή προσαρμογή με τις επιθέσεις των 30 δευτερολέπτων κι ένα τελείως διαφορετικό στυλ μπάσκετ.
«Όταν βρέθηκε μια χημεία και με τον προπονητή εκείνη την εποχή, και ο Ντομινίκ να μπει σε μια διαδικασία περισσότερης δουλειάς. Θυμάμαι ότι η προετοιμασία ξεκίνησε 15 Αυγούστου, δεν ήταν συνηθισμένος να μπαίνει σε μια διαδικασία προετοιμασίας για 40 μέρες».
Και εκεί, σύμφωνα με τον Οικονόμου, έγινε το κλικ. «Διπλές, τριπλές προπονήσεις… όταν συνειδητοποίησε πως πρέπει, αν θυμάσαι χαρακτηριστικά οποιαδήποτε σχέση υπήρχε μεταξύ του Μπόζα και του Ντομινίκ, κατάλαβε και ο ένας και ο άλλος ότι πάνω από όλα είναι η ομάδα».
Η εικόνα που έχει μείνει πιο έντονα χαραγμένη στη μνήμη του είναι απλή, αλλά αποκαλυπτική: «Ο πρώτος άνθρωπος που αγκάλιασε τον Ντομινίκ ήταν ο Μπόζα μετά τη λήξη του τρίτου αγώνα στην Ιταλία με την Μπένετον.
Δεν έλειψαν και οι δύσκολες στιγμές μέσα στη σεζόν. «Πάντα υπήρχαν στιγμές έντασης, όχι μόνο με τον Ντομινίκ αλλά γενικά… Όλα αυτά γίνονταν για το καλό, γιατί πίστευαν κάποιοι άνθρωποι σε εμάς ότι ήταν το καλύτερο για την ομάδα».
Για το αν υπήρχε αμφιβολία για τον ρόλο του Ουίλκινς μέσα στη σεζόν, είναι ξεκάθαρος: «Όχι. Δεν γνωρίζαμε εμείς κάτι». Και προσθέτει μια ανθρώπινη διάσταση: «Είχε χάσει τη μητέρα του, δεν έπαιξε στους δύο τελευταίους τελικούς του πρωταθλήματος, αλλά όταν η ομάδα τον χρειαζόταν, ήταν εκεί».
Στην καθημερινότητα, ο Οικονόμου θυμάται έναν παίκτη που δεν είχε καμία σχέση με την εικόνα του «σταρ που δεν ακούει κανέναν».
«Η αθλητικότητα, η εκρηκτικότητα σε αυτή την ηλικία. Ήταν νικητής ο Ντομινίκ. Είδε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία να κερδίσει και να καταφέρει κάτι στην καριέρα του μέσα από τον Παναθηναϊκό. Με τον τρόπο που έκανε προπόνηση μας το έδειχνε καθημερινά».
Στην πιο καθαρή του διαπίστωση για τον Ουίλκινς, ο Οικονόμου δεν αφήνει περιθώρια σύγκρισης:
«Στην καριέρα μου δεν συνάντησα κανέναν παίκτη με την προσέγγιση στο παιχνίδι που είχε ο Ντομινίκ. Κανένας». Και εξηγεί γιατί: «Μετά από χρόνια που ήρθε ο Μπάιρον Σκοτ, που ήταν πρωταθλητής και είχε 3 δαχτυλίδια, ήταν άλλο πράγμα… άλλη φιλοσοφία, άλλο σκεπτικό».
Παρίσι: Εκεί όπου η σεζόν έγινε ιστορία
Έπειτα από μια συγκλονιστική σειρά με αντίπαλο την Μπένετον Τρεβίζο, όπου ο Παναθηναϊκός χρειάστηκε ένα μπλοκ του Στόγιαν Βράνκοβιτς στον Ζέλικο Ρέμπρατσα στο τρίτο ματς για να πάρει την πρόκριση, το Παρίσι ήταν ο επόμενος σταθμός για τους «πράσινους».
«Όταν πήγαμε, το μόνο που σκεφτόμασταν ήταν να πάρουμε τον τίτλο», συνεχίζει ο Οικονόμου.
Στον ημιτελικό, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας ήταν ένα μάλλον χαμηλό εμπόδιο το οποίο ο Παναθηναϊκός ξεπέρασε με 81-71 και με τον Ουίλκινς να πραγματοποιεί εμφάνιση MVP με 35 πόντους.
«Θυμάμαι ότι μπήκαμε στον τελικό ήταν ολα πράσινα και ήρθε περισσότερος κόσμος. Είναι αυτό που λες΄ότι δεν χάνω σήμερα. Πρέπει να δώσεις χαρά σε αυτόν τον κόσμο», λέει ο Οικονόμου.
Στον τελικό, η «πράσινη» ομάδα βρέθηκε απέναντι στους Καταλανούς, που είχαν αποκλείσει τη Ρεάλ Μαδρίτης, και έμοιαζε να ελέγχει πλήρως τον αγώνα για 35 λεπτά. Το ημίχρονο βρήκε τον Παναθηναϊκό μπροστά 35-25, ενώ στο τελευταίο δεκάλεπτο διατηρούσε διψήφια διαφορά.
Ωστόσο, η Μπαρτσελόνα αντέδρασε στο φινάλε και το παιχνίδι εξελίχθηκε σε θρίλερ. Στα τελευταία δευτερόλεπτα, ένα λάθος του Γιαννάκη έδωσε την ευκαιρία για ισοφάριση, όμως ο Στόγιαν Βράνκοβιτς με μία εμβληματική τάπα στον Μοντέρο έσωσε τον τίτλο και χάρισε το ευρωπαϊκό στον Παναθηναϊκό. Το ματς σημαδεύτηκε από έντονες διαμαρτυρίες, διαιτητικά λάθη και ένα απίστευτο φινάλε με το χρονόμετρο να έχει «κολλήσει» στα τελευταία δευτερόλεπτα.
Παρ' όλα αυτά, η λήξη βρήκε τους «πράσινους» να πανηγυρίζουν την πρώτη ευρωπαϊκή τους κούπα, δικαιώνοντας τον Παύλο Γιαννακόπουλο και όλη την οικογένεια του συλλόγου.
«Νομίζω ότι δεν χειριστήκαμε καλά τα τελευταία δύο λεπτά», λέει ο Οικονόμου. «Στα τελευταία δευτερόλεπτα, σταμάτησε το χρονόμετρο. Έπρεπε να γυρίσουμε πίσω στην άμυνα. Εμείς νομίζαμε ότι είχε τελειώσει το παιχνίδι. Ο Γκαλιλέα μπήκε προς τα μέσα να κάνει ένα drive και μου έρχεται η μπάλα. Και τρέχω γύρω από το γήπεδο μόνος μου κι αγκαλιάζω την μπάλα. Σαν να χάθηκα τελείως.»
«Βλέπαμε ανθρώπους να κλαίνε»
Ο παλαίμαχος φόργουορντ δεν μπορεί να ξεχάσει ορισμένες χαρακτηριστικές αντιδράσεις όταν πλέον όλα είχαν κριθεί:
«Δεν έβλεπα πού ήμουν. Μπήκε μέσα ο κόσμος. Βλέπαμε ανθρώπους να κλαίνε. Ο Παύλος, ο Θανάσης, ο Κώστας...Ο Μπόζα να γελάει, που δεν μας είχε συνηθίσει...Πολύ μεγάλες στιγμές. Πολύ μεγάλες χαρές. Δυστυχώς, έχουν χαθεί πολλές στιγμές που δεν τις έχουμε αποτυπώσει και που δεν μπορούν τα παιδιά μας να τις δουν».
«Ήταν τεράστια επιτυχία. Ήταν το πρώτο, που μένει χαραγμένο πάντα στο μυαλό, το δικό μας και των ανθρώπων του Παναθηναϊκού», τονίζει ο πρώην διεθνής φόργουορντ.
Όταν η κουβέντα φτάνει στο πρόσωπο εκείνης της επιτυχίας, ο Οικονόμου έχει κάποιον στο μυαλό του. «Ίσως ο Παύλος Γιαννακόπουλος θα ήταν το πρόσωπο», λέει. «Οι αδερφοί Γιαννακόπουλοι πραγματικά είχαν κάνει τρομερό αγώνα, είχαν ξοδέψει πάρα πολλά χρήματα και συνεχίσαν να ξοδεύουν πάρα πολλά χρήματα. Ήμασταν μικροί τότε εγώ και ο Φράγκι και χαρήκαμε πάρα πολύ για τη δική τους χαρά».
Ο Οικονόμου αναγνωρίζει πως η ιστορία της κατάκτησης του πρώτου ευρωπαϊκού πρωταθλήματος από ελληνική ομάδα «ήταν ένα ωραίο παραμύθι που είχε happy end». Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι η συνειδητοποίηση ότι τίποτα δεν ήταν δεδομένο. «Θέλει και τύχη. Δεν είναι εύκολο. Για φανταστείτε να είχε γίνει κάτι άλλο τα τελευταία δευτερόλεπτα. Ποιος θα θυμόταν;».
«Και με τελικούς, πάλι ο Παναθηναϊκός θα το έπαιρνε»
Η συζήτηση πηγαίνει και στη δομή της διοργάνωσης. «Είναι τελείως διαφορετικό το Φάιναλ Φορ», λέει. Και το εξηγεί χωρίς υπερβολές: «Όλοι πάνε και έχουν 25% σε ένα παιχνίδι. Τις περισσότερες φορές κερδίζει ο πιο καλός, αλλά χρειάζεται και τύχη».
Τούτου λεχθέντος, ο Οικονόμου δεν έχει καμία αμφιβολία: Εάν το σύστημα διεξαγωγής ήταν διαφορετικό και ο τίτλος παιζόταν σε σειρά αγώνων, το αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο.
«Ο Παναθηναϊκός του 1996 ήταν η καλύτερη ομάδα στην Ευρώπη», διαβεβαιώνει ένας εκ των πρωταγωνιστών του «πράσινου» θριάμβου και η συζήτηση ολοκληρώνεται.