Τριάντα χρόνια μετά τον τελικό του 1996 στο Παρίσι, οι παίκτες της Μπαρτσελόνα θυμούνται το μπλοκ του Βράνκοβιτς στον Μοντέρο ως ένα καθοριστικό λάθος που έκρινε τον τίτλο.
Τριάντα χρόνια μετά, ο τελικός του 1996 στο Παρίσι ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα δεν είναι απλώς ένα ιστορικό παιχνίδι, που χάρισε στην Ελλάδα το πρώτο της ευρωπαϊκό πρωτάθλημα σε επίπεδο συλλόγων, αλλά και μια από τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ.
Ένα παιχνίδι που κρίθηκε στα τελευταία δευτερόλεπτα, με το περίφημο μπλοκ του Στόγιαν Βράνκοβιτς στον Χοσέ Μοντέρο να μένει μέχρι σήμερα στο επίκεντρο της συζήτησης. Για την πλευρά των Καταλανών, η ανάμνηση δεν έχει σβήσει. Με αφορμή τη συμπλήρωση 30 ετών από τις 11 Απριλίου 1996, το El Periodico απευθύνθηκε σε ορισμένους από τους πρωταγωνιστές των τότε φιναλίστ, οι οποίοι μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους από μια τραυματική βραδιά.
«Ο ηθικός πρωταθλητής δεν παίρνει κύπελλο», λέει ο Τσάβι Φερνάντεθ, συνοψίζοντας σε μία φράση το συναίσθημα που κουβαλά η Μπαρτσελόνα από εκείνη τη βραδιά. Ο Φεράν Μαρτίνεθ το πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: «Το είχαμε στα χέρια μας και μας το πήραν».
Η διαδρομή προς τον τελικό είχε ήδη βάρος. Η Μπαρτσελόνα είχε αποκλείσει τη Ρεάλ Μαδρίτης του Ζέλικο Ομπράντοβιτς, την τότε πρωταθλήτρια Ευρώπης, και έφτανε σε έναν ακόμη τελικό κουβαλώντας τις χαμένες ευκαιρίες του παρελθόντος. Απέναντί της, ο Παναθηναϊκός του Μπόζινταρ Μάλκοβιτς, μια ομάδα χτισμένη με σκληρότητα, πειθαρχία και απόλυτο έλεγχο του ρυθμού. Η σχέση του με τον Αΐτο Γκαρθία Ρενέσες είχε ήδη φορτίσει το κλίμα πριν καν αρχίσει το παιχνίδι.
«Ο Αΐτο είναι ένας τρελός. Είναι ψεύτης και καιροσκόπος. Πρέπει να πάει σε μια εκκλησία να εξομολογηθεί», είχε πει ο Μάλκοβιτς, σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές ατάκες της εποχής. Στο παρκέ, ο τελικός είχε ξεκάθαρη εικόνα για μεγάλο διάστημα. Ο Παναθηναϊκός έλεγχε το παιχνίδι. Στο ημίχρονο ήταν μπροστά 35-25, στο 30’ 49-37, και στα 2:30 πριν το τέλος 63-52. Όλα έδειχναν ότι το τρόπαιο κατευθυνόταν προς την Αθήνα.
Και τότε, η Μπαρτσελόνα επέστρεψε. Ένα επιμέρους 4-14 άλλαξε τα πάντα. Ο Χοσέ Λουίς Γκαλιλέα έγραψε το 67-66, λίγο πριν το τέλος. Το παιχνίδι είχε γυρίσει εκεί που κανείς δεν το περίμενε.
«Εκείνη η ευκαιρία που άνοιξε στο τελευταίο δευτερόλεπτο κατέληξε με αυτόν τον τρόπο», θυμάται ο Φερνάντεθ. Η τελευταία επίθεση έμεινε στην ιστορία. Ο Μοντέρο έφυγε στον αιφνιδιασμό, μόνος απέναντι στο καλάθι. «Σούταρε στο ταμπλό για να σιγουρέψει το καλάθι», όπως περιγράφουν οι ίδιοι.
4,9 δευτερόλεπτα πριν το τέλος, η Μπαρτσελόνα είχε μπροστά της τη φάση που θα της έδινε το πρώτο ευρωπαϊκό. Και τότε ήρθε ο Βράνκοβιτς. Το μπλοκ του, με τη μπάλα να έχει ήδη βρει το ταμπλό, έγινε το πιο συζητημένο στιγμιότυπο εκείνου του τελικού.
«Εγώ είμαι στη φωτογραφία γιατί πηδάει από πάνω μου», λέει ο Φερνάντεθ. «Πάντα είχα την αμφιβολία αν μπορούσα να κάνω κάτι παραπάνω, αν μπορούσα να τον σταματήσω κάπως».
Ο Μαρτίνεθ θυμάται το σοκ: «Ήταν τόσο ξεκάθαρο ότι η μπάλα είχε βρει το ταμπλό και ότι το καλάθι ήταν κανονικό, που μείναμε σε σοκ, μπλοκαρισμένοι, ακίνητοι, περιμένοντας μια αντίδραση από τους διαιτητές που δεν ήρθε ποτέ».
Ο Μοντέρο σήκωσε τα χέρια ζητώντας δικαιοσύνη. «Όλα έγιναν πολύ γρήγορα και πολύ αργά ταυτόχρονα», λέει ο Φερνάντεθ. Η φάση συνεχίστηκε μέσα σε απόλυτη σύγχυση. «Δεν ήξερα αν έπρεπε να σουτάρω ή να περιμένω», παραδέχεται.
Η μπάλα πήγε ξανά στον Γκαλιλέα, αλλά το παιχνίδι είχε ήδη χαθεί μέσα στο χάος. Στα αποδυτήρια, το σοκ έδωσε τη θέση του σε κάτι πιο βαρύ. «Δεν μπορούσαμε να το πιστέψουμε. Στην αρχή ήταν λύπη, αλλά μετά έγινε ένα μείγμα οργής, απογοήτευσης, αγανάκτησης και θυμού», λέει ο Μαρτίνεθ.
Ο αρχηγός Αντρές Χιμένεθ ήταν ξεκάθαρος: «Ήταν καλάθι. Δεν έχουμε το κύπελλο, αλλά είμαστε οι πραγματικοί πρωταθλητές». Και πρόσθεσε: «Απόλυτη οργή».
Ο Μοντέρο το κουβαλά μέχρι σήμερα: «Ο διαιτητής θα το έχει στη συνείδησή του για όλη του τη ζωή, γιατί δεν μπορείς να στερήσεις έτσι ένα Κύπελλο Ευρώπης από μια ομάδα».
Η συνέχεια παίχτηκε εκτός παρκέ. Οι διαιτητές παραδέχθηκαν το λάθος βλέποντας τη φάση σε επανάληψη. Η FIBA συνεδρίασε μέσα στη νύχτα, αλλά απέρριψε την ένσταση της Μπαρτσελόνα. Οι αποφάσεις των διαιτητών δεν αλλάζουν. Ο Παναθηναϊκός κατέκτησε το πρώτο ευρωπαϊκό της ιστορίας του, με τον Ντομινίκ Ουίλκινς MVP.
Και σήμερα; Ο Φερνάντεθ δίνει ίσως την πιο ειλικρινή απάντηση:
«Δεν βασανίζω τον εαυτό μου, αλλά όταν βλέπω τη φάση είναι ένα σύνολο συναισθημάτων και αναμνήσεων. Θα ήταν ωραίο κάποια μέρα το βίντεο να ήταν διαφορετικό, αλλά στο τέλος πάντα εμφανίζεται ο Βράνκοβιτς. Είναι σαν τη μέρα της μαρμότας».