Δε θα υπήρχε επανάσταση το 1821, χωρίς εθνική συνείδηση 400 ετών

Δε θα υπήρχε επανάσταση το 1821, χωρίς εθνική συνείδηση 400 ετών

Λευτέρης Δούκας 13:20 - 25.03.2026

Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης και Ανδρούτσος ήταν οι σκόρερς του τελικού της Revolution League, κάποιοι όμως σήκωσαν το βάρος στη League Phase.

Για το Νεοέλληνα όπως τον είχε περιγράψει ο αξεπέραστος Τζίμης Πανούσης, ο εορτασμός της σημερινής επετείου είναι μια αφορμή να χορτάσει αρχικά ύπνο λόγω αργίας και αμέσως μετά μπακαλιάρο. Όσοι ενδιαφέρονται να συνδυάσουν την καλοπέραση με την ανύψωση του εθνικού φρονήματος, το βράδυ θα πανηγυρίζουν βλέποντας τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ σε ρόλο Παπαφλέσσα να παίρνει φαλάγγι τους οχτρούς.

Τα ίδια ισχύουν πάνω κάτω για όλες τις εθνικές και θρησκευτικές εορτές, που έχουν χάσει το νόημα και τη σημειολογία τους. Τα Χριστούγεννα έχουν μεταλλαχθεί σε κοσμικό γεγονός όπου αρχίζουν και τελειώνουν με στολισμό δέντρων, ανταλλαγή δώρων και ανασκαφή της βασιλόπιτας για το φλουρί. Και το Πάσχα περιορίζεται σε βάψιμο των αυγών και ψήσιμο οβελία.

Μέχρι και οι πατροπαράδοτες παρελάσεις που έχουν τις ρίζες τους σε εποχές που η έννοια του Νεοέλληνα δεν υφίστατο, έχουν πλέον τα χαρακτηριστικά τυποποιημένων στρατιωτικών επιδείξεων. Και το μόνο μήνυμα που περνάνε -και καλά- είναι πως αν κάνει το λάθος ο Ερντογάν και πατήσει μισή σπιθαμή ελληνικού εδάφους, θα τον πάρουμε στο ντου, λες και μιλάμε για τη θύρα 13 και την Original.

Το επίκεντρο κάθε μεγάλης εορτής θα έπρεπε να αφορά όχι τόσο το αποτέλεσμα, όσο στο πως φτάσαμε σε αυτό. Στα γεγονότα καθώς και στη συνειδητή ή και ασυνείδητη διαδικασία επώασης, μιας επανάστασης. Τα ίδια ισχύουν για κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής, περιλαμβανομένης και της αθλητικής, για να το καταστήσουμε πιο οικείο και κατανοητό.

Θα ήταν άκρως συγκινητικό να έβλεπε ο φίλαθλος του Ολυμπιακού αφιέρωμα για την κατάκτηση του Conference, o αντίστοιχος του Παναθηναϊκού για την Euroleague ή ο ΠΑΟΚτσής για το μυθικό τερματισμό στο πρωτάθλημα του 24. Αν τα παραπάνω περιοριστούν σε τυπική αναπαραγωγή εικόνων, ενδεδυμένες ίσως και με δακρύβρεκτες περιγραφές, θα νοιώσει απλά μια στιγμιαία νοσταλγική χαρά και θα πέσει για ύπνο ευτυχισμένος.

Πρακτικά δε θα έχει διδαχτεί το παραμικρό, γιατί κάθε κατόρθωμα συνοδεύονται πάντα από άκρως διδακτικές ιστορίες και «τεχνικές» λεπτομέρειες που έστρωσαν το χαλί. Ενδεχομένως άγνωστες στο ευρύ κοινό, που καθόρισαν όμως τις θριαμβευτικές πορείες και φωτίζουν τις αιτίες και τα μυστικά των επιτευγμάτων.

Χωρίς να κατανοήσεις και να εντρυφήσεις στους λόγους που οδήγησαν σε προηγούμενες επιτυχίες, δεν πρόκειται να τις ζήσεις στο μέλλον. Θα βρίσκεις παρηγοριά στις αναμνήσεις, απλά για να θυμάσαι και ευτυχισμένος πάλι να κοιμάσαι. Ο εορτασμός μιας εθνικής επετείου δε μπορεί να περιορίζεται στο θαυμασμό μαχητικών που σκίζουν τους ουρανούς, ούτε στην παπαγαλίστικη μνημόνευση κατορθωμάτων των εθνικών ηρώων.

Κάθε άλλο παρά ασήμαντα τα παραπάνω χωρίς αμφιβολία, αν αρκεστούμε σε αυτά όμως μεταλλάσσουμε ένα άκρως διδακτικό έπος, σε παραμυθάκι της γιαγιάς. Εξηγώντας το με ποδοσφαιρικούς όρους, ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης και ο Ανδρούτσος μπαίνουν δικαιωματικά στο κάδρο, αφού ήταν οι σκόρερς του τελικού της Revolution League.

Αλλά για να φτάσει η μπάλα σε αυτούς και να γράψουν το όνομά τους με χρυσά γράμματα, κάποιοι μάτωσαν κάνοντας τάκλιν, άλλοι άνοιξαν διαδρόμους και μοίρασαν ασίστ. Στον ημιτελικό ο τερματοφύλακας έπιανε τα άπιαστα, στην League Phase κάποιοι σήκωσαν το βάρος των απανωτών αγώνων. Και ο προπονητής το καλοκαίρι, έκανε την τέλεια προετοιμασία.

Χωρίς αυτούς, δεν θα υπήρχαν εθνικοί ήρωες για να δοξάζουμε σήμερα. Βασικά δε θα υπήρχαμε ούτε εμείς κι αν υπήρχαμε, θα γράφαμε για τη Μπασάκσεχιρ και την Άνκαραγκιουτζου. Μέχρι να φτάσουμε στα ανδραγαθήματα των ηρώων λοιπόν συνέτρεξε μια σειρά απαραίτητων προϋποθέσεων, με κορυφαία τη διατήρηση της εθνικής συνείδησης για 400 ολόκληρα χρόνια.

Εξωπραγματικός ο αριθμός, λαμβάνοντας υπόψιν ότι το προσδόκιμο ζωής της εποχής ήταν το μισό του σημερινού. Μιλάμε για περίπου δώδεκα γενιές (!!!) που αν και σκλαβωμένες, κατάφεραν να διατηρήσουν αναλλοίωτες τις ιδιαιτερότητες και τις διαφορετικότητες της προέλευσής τους.

Γεννιόταν ένα ραγιαδοπαίδι με παππού ραγιά, έκανε οικογένεια, γινόταν και ο ίδιος παππούς, αλλά τα εγγόνια, τα τρισέγγονα και οι επόμενες γενιές της φαμίλιας του, ούτε ξεχνούσαν ούτε διαπραγματεύονταν την καταγωγή τους. Πέτυχαν το ακατόρθωτο και οξύμωρο μαζί, να έρχονται στον κόσμο και να φεύγουν από αυτόν ως σκλάβοι, αρνούμενοι όμως να υποταχτούν.

Κράτησαν ζωντανή την γλώσσα, τη θρησκεία, τον πολιτισμό και τα πάσης φύσεως χαρακτηριστικά τους, αυτά που σε γενικές γραμμές ξεχωρίζουν εθνότητες και λαούς μεταξύ τους. Αυτή η διαφορετικότητα συνιστά την ομορφιά του περιβάλλοντος που ζούμε. Φανταστείτε πόσο μονότονος και αποκρουστικός θα ήταν ο κόσμος αν κυριαρχούσε ένα χρώμα, μια φυσιογνωμία, ένας χαρακτήρας, μια συνήθεια, μια κοσμοθεωρία.

Και μόνο τυχαίο δεν είναι, ότι προς τα εκεί κατευθύνει την ανθρωπότητα το σύστημα που προσπαθεί σήμερα να την εξουσιάσει, ίσως επειδή το είδος που ανήκουμε είναι η πιο ευάλωτη ύπαρξη μέσα στη φύση. Το πως θα κρατηθείς όρθιος στην επερχόμενη παγκόσμια λαίλαπα που έχει ως στόχο να υποτάξει και να εξομοιώσει τις φυλές και τα έθνη όπως προσπάθησαν κάποτε οι Τούρκοι, είναι γραμμένο στο βιβλίο της επανάστασης του 1821. Όχι μόνο τον επίλογο, σε όλα τα κεφάλαια που περιγράφουν την επιβίωση στα 400 χρόνια σκλαβιάς.

Σε αυτό το βιβλίο και κανένα άλλο, γιατί πολλοί λαοί στην παγκόσμια ιστορία ξεσηκώθηκαν και αποτίναξαν τους δυνάστες, κανένας όμως μετά από τέσσερις αιώνες υποταγής. Σε πολύ λιγότερο χρόνο είχαν αφομοιωθεί και εξαφανιστεί πλήρως και ο μόνος χώρος που υπάρχει για εκείνους σήμερα είναι τα ντοκιμαντέρ του Νetflix...

Tags: